अपाङ्गता भएका व्यक्तिहरूका हक, हित र अधिकारका निम्ति सँधै आवाज उठाउनुहुने भरत बि.सी. एक सवल व्यक्तिभन्दा कुनै कुरामा कम हुनुहुन्न । उहाँ खेलाडी हुन्, अधिकारकर्मी हुन् र अन्य व्यक्तिका लागि प्रेरणाका स्राेत समेत हुन् । हालै ललितपुर महानगरपालिकाको सहयोगमा अपाङ्गता भएका व्यक्तिहरूकाे खेलकुद कार्यक्रम गर्न सफल उहाँसँग गरिएको छाेटाे कुराकानी ।
हजुरको परिचय दिनुहोस्।
मेरो नाम भरत बि.सी. हो। म हाल अपाङ्गता अधिकार, समावेशी विकास तथा खेलकुदको क्षेत्रमा सक्रिय रूपमा काम गरिरहेको छु। म जावलाखेल व्हील्चियर खेलकुद क्लबसँग आबद्ध छु र विगत धेरै वर्षदेखि व्हील्चियर बास्केटबल लगायत विभिन्न खेलकुद गतिविधिहरूमा सहभागी हुँदै आएको छु। खेलकुदलाई म केवल प्रतिस्पर्धाको माध्यम मात्र नभई आत्मविश्वास, नेतृत्व विकास र सामाजिक समावेशीकरणको महत्वपूर्ण साधनका रूपमा लिन्छु।
तपाईँहरू यसरी खेलकुद कार्यक्रममा लाग्नुभएको कति भयो?
हामीमध्ये धेरै खेलाडीहरू विगत १०–१५ वर्षदेखि विभिन्न प्रकारका खेलकुद गतिविधिहरूमा संलग्न छौँ। विशेषगरी व्हील्चियर बास्केटबलमा नियमित अभ्यास र प्रतियोगितामा सहभागी हुन थालेको पनि धेरै वर्ष भइसकेको छ। यस अवधिमा राष्ट्रिय तथा अन्तर्राष्ट्रिय स्तरका प्रशिक्षण, प्रतियोगिता र खेलकुद कार्यक्रमहरूमा सहभागिता जनाउने अवसर प्राप्त भएको छ।
यसरी खेलकुदमै लाग्नुको कारण के हो? नेपालमा र अन्तर्राष्ट्रियस्तरमा खेलकुदको अवस्था कस्तो छ?
खेलकुदले शारीरिक स्वास्थ्य, मानसिक सुदृढता, आत्मविश्वास र सामाजिक सम्बन्ध विकास गर्न ठूलो भूमिका खेल्छ। अपाङ्गता भएका व्यक्तिहरूका लागि खेलकुद अझ महत्वपूर्ण हुन्छ, किनकि यसले क्षमता प्रदर्शन गर्ने अवसर प्रदान गर्दछ र समाजमा सकारात्मक सन्देश फैलाउँछ।
नेपालमा अपाङ्गता समावेशी खेलकुदको विकास भइरहेको भए पनि अझै पर्याप्त पूर्वाधार, प्रशिक्षण, लगानी र अवसरहरूको आवश्यकता छ। अन्तर्राष्ट्रियस्तरमा भने व्हील्चियर बास्केटबल लगायतका खेलहरू निकै व्यवस्थित छन्, जहाँ नियमित लिग, विश्वस्तरीय प्रतियोगिता र व्यावसायिक अवसरहरू उपलब्ध छन्। नेपालले पनि त्यही दिशामा अघि बढ्नुपर्ने आवश्यकता छ।
हालसम्म तपाईँहरूले यो खेल खेलेर केकस्ता उपलब्धिहरू हासिल भए जस्तो लाग्छ?
खेलकुदमार्फत हामीले व्यक्तिगत रूपमा आत्मविश्वास, नेतृत्व क्षमता र सामाजिक सम्बन्ध विस्तार गरेका छौँ। साथै, राष्ट्रिय तथा अन्तर्राष्ट्रिय प्रतियोगिताहरूमा नेपालको प्रतिनिधित्व गर्ने अवसर प्राप्त भएको छ। सबैभन्दा ठूलो उपलब्धि भनेको समाजमा अपाङ्गता भएका व्यक्तिहरूको क्षमता र सम्भावनालाई सकारात्मक रूपमा स्थापित गर्न सफल हुनु हो।
यति धेरै समयदेखि खेलिरहनुभएको रहेछ तर भर्खरै सम्पन्न भएको प्रतियोगिता पहिलो पटक भएको रहेछ, किन त्यस्तो भएको?
व्हील्चियर बास्केटबल नेपालमा लामो समयदेखि अभ्यास हुँदै आएको भए पनि 3 on 3 Wheelchair Basketball प्रतियोगिता भने पहिलो पटक आयोजना गरिएको हो। यसको मुख्य कारण आवश्यक स्रोतसाधन, खेल सामग्री, प्रशिक्षित जनशक्ति, आर्थिक सहयोग तथा संस्थागत प्राथमिकताको अभाव हुनु हो। पछिल्लो समय स्थानीय सरकार, खेलकुद संस्था तथा विभिन्न साझेदारहरूको सहयोग बढ्दै गएकाले यस्तो ऐतिहासिक प्रतियोगिता आयोजना गर्न सम्भव भएको हो। र हामीले यो लामो समयको अन्तरालमा ललितपुर महानगरपालिकाबाट सहयोग प्राप्त गरी पहिलो पटक यो खेल सम्पन्न गर्न सफल भएका हाै। यसले भविष्यमा अझ ठूला प्रतियोगिताहरू आयोजना गर्ने आधार पनि बनेको छ। ललितपुर महानगरपालिका अपाङ्गता भएका व्यक्तिहरूको क्षेत्रमा सदैव सकारात्मक रूपमा काम गरिरहनु भएकाे पनि छ र आशा छ अब अपाङ्गता भएका व्यक्तिहरूका लागि खेलकुद कार्यक्रम पनि नियमित गराउनुहुनेछ र यसका लागि प्रर्याप्त बजेट छुट्याउनुहुनेछ ताकी हामीले सबल व्यक्तिहरूकाे जस्तै अपङ्गता खेलकुदमा पनि मेयर कप, उपमेयर कप जस्ता प्रतियोगिताहरू गर्न सकोस् ।
अन्तमा के भन्न चाहनुहुन्छ?
सबैभन्दा पहिले यस कार्यक्रमलाई सफल बनाउन सहयोग गर्ने ललितपुर महानगरपालिका, आयोजक संस्था, स्वयंसेवक, प्रशिक्षक, खेलाडी तथा सम्पूर्ण सहयोगीहरूप्रति हार्दिक धन्यवाद व्यक्त गर्न चाहन्छु। खेलकुद सबैको अधिकार हो, त्यसैले अपाङ्गता भएका व्यक्तिहरूलाई पनि समान अवसर र पहुँच सुनिश्चित गर्न आवश्यक छ। आगामी दिनमा यस्ता कार्यक्रमहरू अझ व्यापक रूपमा सञ्चालन होऊन् र नेपालले अन्तर्राष्ट्रिय स्तरमा अझ उत्कृष्ट प्रदर्शन गर्न सकोस् भन्ने शुभकामना व्यक्त गर्दछु। धन्यवाद।
